ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ

Η κατάθλιψη και το άγχος είναι οι ποιο  διαδεδομένες ψυχικές αρρώστιες της εποχής μας,  οι  οποίες σύμφωνα με  τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας απασχολούν  εκατομμύρια ανθρώπων στον κόσμο.
Προβλέπεται  ότι το έτος 2020,  δηλ σε 10 μόλις χρόνια, η κατάθλιψη θα είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα υγείας στον αναπτυσσόμενο κόσμο προσβάλλοντας πιθανόν περισσότερο από το 25 τοις εκατό  του πληθυσμού. Πρέπει να επισημάνουμε ότι τα παραπάνω νούμερα για την κατάθλιψη είναι ανεξάρτητα από την εθνικότητα, τη μόρφωση, το εισόδημα  και την οικογενειακή κατάσταση.
Μόνο στην Ελλάδα, σύμφωνα με στατιστικούς υπολογισμούς, το 6% του γενικού πληθυσμού πάσχει από κατάθλιψη  δηλ γύρω στις 550 χιλιάδες άτομα.
Μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία (15-70),  η εμφάνιση της όμως τοποθετείται συνήθως στη μέση ηλικία, ενώ τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί ότι εμφανίζεται ολοένα και συχνότερα στην εφηβική ηλικία ή την πρώιμη ενήλικη ζωή.
Τα αίτια των καταθλιπτικών καταστάσεων  είναι ποικίλα. Αφού αποκλειστούν τα οργανικά αίτια,  θα πρέπει να εξεταστούν τα ψυχικά.
Η κατάθλιψη  όπως αναφέρεται  είναι ένας όρος ολότελα γενικός, μια ετικέτα που μπορεί να καλύψει μια σειρά καταστάσεων που παρ  όλα αυτά όμως  μπαίνει με ευκολία, αποπροσανατολίζοντας πολλές φορές αυτόν που υποφέρει.
Πολλοί άνθρωποι αυτοσυστήνονται: είμαι καταθλιπτικός, γιατί έτσι γνωματεύσανε  κάποτε. Μπορεί κανείς  να είναι καταθλιπτικός, ή απλώς να έχει μια καταθλιπτική συμπεριφορά από άλλα αίτια, μπορεί κανείς να έχει κάτι ήπιο, αλλά και κάτι σοβαρό.
Υπάρχουν κοινά καταθλιπτικά συμπτώματα σε πολυάριθμες καταστάσεις, γεγονός που απαιτεί κάθε περίπτωση να ιδωθεί σαν ιδιαίτερη.


ΑΓΧΟΣ

Το άγχος είναι μια ύπουλη κατάσταση που ταλαιπωρεί πολλούς  συνανθρώπους μας. Είναι μια αγωνία υπόκωφη και εξαντλητική που καταλαμβάνει το υποκείμενο χωρίς αντικειμενική αιτία.
Όταν εξαπολύεται το άγχος το υποκείμενο κυριεύεται από  ταραχή,  σύγχυση,  αίσθημα  αδυναμίας και  ανασφάλειας.
Η αγωνία του άγχους  δεν είναι φανταστική,  μια και  στηρίζεται πάνω σ ένα εσωτερικό  ασυνείδητο φόβο.  Στην ψυχανάλυση ξέρουμε ότι μια εσωτερική ψυχική σύγκρουση   προκαλεί αγωνία.  Το άτομο μπορεί να  διαπιστώνει την αγωνία του,  μα είναι ανίκανο να εξηγήσει τα κίνητρα της γιατί τα αίτια είναι ασυνείδητα.
Πρέπει να σημειώσουμε πως το άγχος δεν έχει καμία σχέση με την ευφυΐα ή με τη θέληση του υποκειμένου και κατ επέκταση η  εκλογίκευση  του αγχόληπτου όπως προσπαθούν  κάποιες  θεραπευτικές  μέθοδοι,  είναι  περιττή. Πρέπει  να αναζητήσουμε τις βαθιές αιτίες και αυτό είναι αυτονόητο. Όμως και εδώ, σήμερα,  οι έμποροι των φαντασιώσεων και των μικρών συμβουλών…  κάνουν καλά τη δουλειά τους.
Η ψυχανάλυση δεν πρόκειται να δώσει κάποια  μικρή συμβουλή για να καταπολεμηθεί  το άγχος, γιατί πρέπει να επαναλάβουμε ακόμη μία φορά  ότι η αγωνία είναι τοποθετημένη στο βάθος του ψυχισμού  και ποτέ στην επιφάνεια. Γι αυτό το λόγο, άλλωστε,  η ψυχανάλυση είναι η ιδανική θεραπεία γι αυτό.


ΣΧΕΣΕΙΣ

Ο γάμος ή  η σχέση είναι  συνάντηση δύο κόσμων.  Σ αυτή τη συνάντηση χρειάζεται  μια  προσαρμογή που δύσκολα πραγματώνεται πολλές φορές,  γιατί απαιτεί τεράστια κατανόηση  του άλλου και  ψυχική ισορροπία.
Πολλές νευρώσεις,  οι πιο ελαφρές,  επιτρέπουν τις επιφανειακές κοινωνικές σχέσεις  όμως, εκ των πραγμάτων,  αποκαλύπτονται  στο  γάμο ή  τη σχέση. Κατά το διάστημα της κοινής ζωής, μέσα από τις χίλιες μικρές κινήσεις της καθημερινής   συμβίωσης,  είναι αδύνατο να μην αποκαλυφθεί το ασυνείδητο.
Μπαίνει κανείς  σε μια σχέση με ότι ψυχικά μπορεί να τον ταλαιπωρεί:  σεξουαλικότητα  με δυσκολίες, ψυχική εξάρτηση από τους γονείς, φόβο του άλλου, ανασφάλειες, με όλα αυτά να  εμποδίζουν  την  βαθύτερη, ουσιαστική σχέση με τον σύντροφο. Μπορούμε έτσι να υποψιαστούμε  γιατί  πολλοί γάμοι κυριαρχούνται από  ανταγωνισμό,  με τον καθένα από τους συζύγους να ζουν, χωρίς να το συνειδητοποιούν, σε κατάσταση συναγερμού νοιώθοντας ένα αίσθημα απόρριψης ή  κινδύνου από τον σύντροφο τους.
Άνδρες σύζυγοι, πολλές φορές,   αναζητούν τη μητέρα τους στη σύζυγο τους  μένοντας σε ένα έρωτα παθητικό και αρρωστημένο συναισθηματικά.
Κάποιες   φορές ο  διάλογος   με τα λόγια και το σώμα  δεν γεμίζει τους συντρόφους  και από σφάλμα σε σφάλμα η οικειότητα απομακρύνεται. Η οικειότητα απαιτεί  αποδοχή του άλλου. Όταν ο σύντροφος μπορεί να αγαπά   δέχεται τον άλλο με τις αδυναμίες του  χωρίς να τον κρίνει.  Μόνο μέσα από την αποδοχή  μπορεί να υπάρξει εκείνος ο  διάλογος  αγάπης  που με τα χρόνια δίνει, κάποτε,  εκείνα τα διάφανα γεροντικά ζευγάρια.
Χρειάζεται πολύς χρόνος για να ολοκληρωθεί αυτός ο διάλογος, αλλά χρειάζεται και ψυχικές προϋποθέσεις  από τους συντρόφους.  Απαιτείται  ψυχική ισορροπία  και δουλειά με τον εαυτό τους,  τιμιότητα   και διαπίστωση των ανεπαρκειών  τους.
Όπως δεν μπορεί να γίνει κανείς αυτοσχέδιος παιδαγωγός, έτσι δεν μπορεί να γίνει και αυτοσχέδιος παντρεμένος. Τον αυτοσχεδιασμό επιτρέπει μόνο  η ψυχική ισορροπία.
Ο σύγχρονος άνθρωπος πρέπει να μάθει να αυτοεξετάζεται  αντικειμενικά   και ο καθένας να εύχεται  να μάθει από  τον άλλον αντί να έχει τη βεβαιότητα πως γνωρίζει.
Η αυτογνωσία  θα μπορούσε να σώσει πολλά σ ένα γάμο.


ΜΑΖΟΧΙΣΜΟΣ

Αν κάποιοι  γονείς δεν αγαπούν πραγματικά το παιδί τους, αυτό  θα πρέπει για να μην νοιώσει τον κίνδυνο της εγκατάλειψης και να γίνει αποδεκτό απ αυτούς, να απομακρύνει την επιθετικότητα του, να κάνει τα πάντα για να συγχωρεθεί  κάτι που ισοδυναμεί με την υποταγή, να είναι πολύ ευγενικό, υπερβολικά πειθήνιο κλπ  με αποτέλεσμα  την αρχή  ενός  μικρού   μαζοχισμού.
Με την υποταγή το παιδί  εξασφαλίζει την ευχαρίστηση των γονέων  με τίμημα όμως την εξαφάνιση της προσωπικότητας του. Η υπό διαμόρφωση προσωπικότητα του  θα πληρώσει τις συνέπειες  αφού εμποδίζεται μ αυτές τις συμπεριφορές να εκφράζεται αυθόρμητα.
Πολλοί  ενήλικες  είναι μαζοχιστές, δηλαδή σε μεγάλο βαθμό  υποταγμένοι στον άλλον  φοβούμενοι να τον αντιμετωπίσουν. Ο μαζοχιστής έχει μάθει να κάνει τα πάντα για να είναι αγαπητός. Υποτάσσεται, ταπεινώνεται, διηγείται τις γκάφες του, είναι ευγενικός και μαλακός. Βαθειά συναισθήματα ενοχών  τον οδηγούν στην αναζήτηση της τιμωρίας, την ανάγκη της αποτυχίας, και άλλων αποστροφών του εαυτού, πολλές φορές μάλιστα πολύ συγκεκαλυμμένα μέσα στην καθημερινή ζωή.
Ο μαζοχισμός βρίσκεται σε πολλούς τρόπους ζωής φαινομενικά κανονικούς  που όμως το βαθύτερο κίνητρο τους είναι: θέλω να με αγαπούν με οποιοδήποτε τρόπο. Ένα μαζοχιστικό πρόσωπο είναι εξαρτημένο συναισθηματικά από τον άλλο, σε όποια ηλικία και αν βρίσκεται, αφού δεν μπορεί να στηριχτεί στον εαυτό του. Έχει ανάγκη την αποδοχή του άλλου για να λυτρωθεί από την αγωνία που βαθύτερα υπάρχει μέσα του, εξασφαλίζοντας μια ψεύτικη ασφάλεια που προκαλεί τον ψυχικό του θάνατο για να επιβιώσει.
Όλα αυτά συμβαίνουν ασυνείδητα, αλλά υπάρχει η  δυνατότητα του υποκειμένου να μπορέσει να τα διακρίνει, αν αυτοπαρατηρηθεί.
Υπάρχει η εντύπωση πως οι μαζοχιστές είναι σπάνιοι και ότι το μοναδικό σύμπτωμα ενός μαζοχιστή είναι να δέρνεται, να μαστιγώνεται, να ταπεινώνεται, για να βρει σεξουαλική ηδονή από τον πόνο. Όμως το πρόβλημα του μαζοχισμού  δεν είναι αναγκαστικά σεξουαλικής φύσης, μια και πολλοί μαζοχιστές παρουσιάζουν σεξουαλική συμπεριφορά φαινομενικά ομαλή.
Το πρόβλημα  είναι πολύ πιο πλατύ,  από τον μαζοχισμό τον εντοπισμένο επάνω στο σώμα, γιατί υπάρχει  κυρίως  ο δυσδιάκριτος  πλατειά διαδεδομένος μαζοχισμός της ψυχής.


ΝΕΥΡΩΣΗ

Ο ψυχικός πόνος ταλαιπωρεί και βασανίζει και αυτό το ξέρουν καλά όσοι υποφέρουν από κρίσεις πανικού,  φοβίες,  έμμονες ιδέες και άλλες παρεκκλίσεις της προσωπικότητας. Όταν ο άνθρωπος δυσλειτουργεί  αναφαίνεται πάντα η νεύρωση με την αγωνία της, τα συναισθήματα ενοχής, τις καταστάσεις κατάπτωσης που τη συνοδεύουν και πολλά άλλα συμπτώματα.
Ο ψυχαναλυτής ξέρει πως η ψυχική υγεία ή  το πρόβλημα οφείλονται στις περιστάσεις που έζησε το πρόσωπο και ότι η νεύρωση είναι μια ασθένεια  όπως οι άλλες.  Αν  αυτός  που έχει αρρωστήσει από ίωση δεν είναι υπεύθυνος για αυτή, γιατί θα πρέπει να  αποδοθούν ευθύνες  σ αυτόν  που υποφέρει από μία νεύρωση; Μπορεί να είναι κανείς υπεύθυνος για το νευρικό του σύστημα, τους γονείς του, την παιδική του ηλικία, την κοινωνία, την εφηβεία του, την αρρώστια του;
Στη νεύρωση δεν υπάρχει μια παθολογική περιοχή συγκεκριμένη που προσφέρεται στον ψυχαναλυτή, αλλά ένα άτομο  που  ασθενεί  στο σύνολο της ύπαρξης του.
Η νεύρωση είναι ασθένεια που διαρκεί μια ολόκληρη ζωή, ενώ οι περιστάσεις που τη δημιούργησαν έχουν εκλείψει. Οι απωθήσεις και τα συμπλέγματα από την παιδική ηλικία μένουν μόνιμα στο ασυνείδητο και τρέφονται αδιάκοπα με νέα περιστατικά. Η  ζωή του νευρωτικού προχωρεί, μα οι απωθήσεις και τα συμπλέγματα του παραμένουν αναλλοίωτα μέσα του, αόρατα, με τα συμπτώματα τους  να εξακολουθούν  να ξετυλίγονται.
Η νεύρωση είναι μια αποτυχημένη προσπάθεια προσαρμογής στη ζωή και στην καθημερινότητα, ενώ κάθε συμπεριφορά νευρωτική ανταποκρίνεται σε κάποια ψυχική ανάγκη. Με τη νευρωτική συμπεριφορά το πρόσωπο προστατεύεται από την αγωνία συνειδητή ή ασυνείδητη.
Θα μπορούσε κανείς να ρωτήσει: Αν η νεύρωση είναι μια ανάγκη, γιατί προσπαθούμε να την θεραπέψουμε;
Γιατί καταστρέφει, νοθεύει, παρεκτρέπει, κάνει το υποκείμενο να υποφέρει. Βυθίζει τον άνθρωπο σε μια αγχωτική μοναξιά και τον χωρίζει από τον εαυτό του και τους άλλους. Είναι σαν να ρωτά κανείς γιατί να εξαλείψουμε τον πυρετό σε μια αρρώστια αφού είναι αναγκαίος για τον οργανισμό; Δεν είναι ο πυρετός που θεραπεύουμε, αλλά ότι προκαλεί τον πυρετό. Έτσι και εμείς πρέπει να εξαλείψουμε ότι προκάλεσε τη νεύρωση, πρέπει να εξαλείψουμε την ασυνείδητη αγωνία. Πρέπει να ανακαλύψουμε αυτή την αγωνία που έχει βυθισμένες τις ρίζες της στα βάθη της προσωπικότητας.
Πρέπει ο νευρωτικός να πάψει να έχει ανάγκη από την νεύρωση του. Αυτή, όπως και ο πυρετός, όταν γίνει άχρηστη παύει από μόνη της.
Σήμερα υπάρχει πολλές φορές μια παρεξήγηση σχετικά με την νεύρωση. Πολλοί πιστεύουν ότι δεν είναι σπουδαίο πράγμα και ότι η θέληση μπορεί να τη καταπολεμήσει. Αλλά πως θα μπορούσε να θεραπέψει κανείς με τη βοήθεια της λογικής και της θέλησης, κάτι το ασυνείδητο;


« Older Posts


  • Αναπηρία δεν είναι να είσαι τυφλός. Αναπηρία είναι να μην μπορείς να κάνεις αυτό που θέλεις.
    Μαθητής λυκείου με προβλήματα όρασης, βραβευμένος από την Μαθηματική Εταιρεία για την διάκριση του σε πανελλήνιο διαγωνισμό.
  • Ημερολόγιο

    Σεπτέμβριος 2010
    Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
    « Αυγ   Οκτ »
     12345
    6789101112
    13141516171819
    20212223242526
    27282930